Pieter oreert…

voor de sozial freischwebende Intelligenz

Generatie X moet hand in eigen boezem steken

Generatie Ik heeft het de laatste tijd zwaar te verduren. De jongeren van deze Grenzeloze Generatie, die nu tussen 15 en 24 jaar oud zijn, worden verweten op zichzelf gericht of zelfs ronduit narcistisch te zijn en niet echt te weten waar zij voor staan of waar zij heen willen. Recent nog riep Linda Duits, zelfbenoemd vertegenwoordigster van Generatie X, op Volkskrant.nl de nieuwste generatie op te stoppen met spiegelstaren en in beweging te komen. Maar Generatie X zou er beter aan doen hand in eigen boezem te steken, want zij zijn tenslotte de ouders die Generatie Ik zover hebben laten komen.

Zelf geef ik de voorkeur aan de titel Verloren Generatie (1955-1970) in plaats van Generatie X, naar het model van generatie-socioloog Henk Becker, en dan slechts als ideaal-typische indeling, want niet alle leden van mijn generatie hebben exact dezelfde formatieve ervaringen opgedaan. Toch herken ik, geboren in 1966, mij voor een groot deel in de beschrijvingen van de Verloren Generatie. In onze jeugd werd ons een toekomst van een krappe arbeidsmarkt met hoge jeugdwerkloosheid voorgehouden en was De Bom nog een reële dreiging. Heroïneverslaving werd als groot maatschappelijk probleem ervaren en bovendien als persoonlijke bedreiging. Veel wijken in grote steden waren in verval geraakt en hoognodig aan vernieuwing toe. Al in de jaren tachtig lieten we ons door de crisisretoriek van Van Agt, Wiegel en Lubbers indoctrineren met het idee dat de babyboomers vooral geitenwollensokken-potverdeerders waren. “No Future,” schreeuwde de graffiti van de muren. Somberheid alom. Wij voelden ons een generatie die alles weer zelf moest doen. En dat hebben we, heel stilletjes, gedaan.

Eén van de vele dingen die we anders gedaan hebben, is het opvoeden van onze kinderen, en laten die nou net tot de Generatie Ik behoren! Hoe kan het toch dat onze kinderen zo op zichzelf gericht zijn? Is het de schuld van het onderwijs en de media? Of kan het zijn omdat wij zelf ze opgevoed hebben tot narcistische prinsjes en prinsesjes, die verwend werden met megalomane sweet sixteen parties en afgeschermd werden van elk gevaar, waardoor ze leerden hun focus te leggen op onmiddellijke gratificatie, geen frustratietolerantie leerden op te bouwen en het heel normaal zijn gaan vinden dat anderen de leiding en verantwoordelijkheid nemen? Kan het zijn omdat we vooral niet de ouders van onze kinderen wilden zijn, maar hun gelijkwaardige vriendjes en vriendinnetjes? Kan het zijn dat we zelf onze eeuwige jeugd wilden behouden en, à la Peter Pan, weigerden werkelijk volwassen te worden? Over narcisme gesproken!

Vroeg of laat verwijt elke generatie de generaties voor hen alles verkeerd gedaan te hebben. Vaak is dat, met de kennis achteraf, tot op zekere hoogte ook het geval. Met de beste intenties heeft de Verloren Generatie het anders willen doen, door meer kwaliteit in de relaties met hun kinderen te willen leggen, door ze meer aandacht te geven. Maar ook goedbedoelde veranderingen hebben, zo leren sociologen ons, altijd onbedoelde, ongewenste neveneffecten. Over die neveneffecten schetsen diverse onderzoeken en media een verontrustend beeld. Je ziet het ook om je heen: zelfs op universiteiten worden studenten met intensieve begeleiding aan het handje door hun studie geleid, en dat ligt heus niet alleen aan de bezuinigingen. In De grenzeloze generatie en de onstuitbare opmars van de B.V. IK, doen Frits Spangenberg en Martijn Lampert aanbevelingen aan werkgevers over hoe om te gaan met Generatie Ik: geef coachende en inlevende leiding, vermijdt daarbij het fragiele gevoel van eigenwaarde (lees: zelfoverschatting) te kwetsen. Deze aanbevelingen deel ik echter niet met ze: het narcisme van Generatie IK zal ze namelijk vroeg of laat, in de vorm van quarter- of mid-life crises, heel erg kunnen gaan opbreken. Dit des te meer omdat het niet te verwachten is dat de economie van de toekomst nog veel ruimte zal bieden om brood op de plank te krijgen met een ik-alles-nu houding, zoals Evelien Tonkens dat zo mooi noemt.

We hebben zelf bijgedragen aan het borderliniseren en theatraliseren van de samenleving, en daarmee het formatieve kader voor onze kinderen geschapen. In plaats van onze kinderen aan te sporen te stoppen met kijken in de spiegel, zouden we zelf de tijd moeten nemen om eens goed in de spiegel te kijken, om te leren wat we beter anders hadden kunnen doen. Als we daarna onomwonden toegeven dat het, met de kennis van nu, beter was geweest dat de Grenzeloze Generatie was opgevoed met duidelijke grenzen, dan kan het discours dat dan ontstaat mogelijk het begin zijn van een proces waarin jongeren zich zo ontwikkelen dat ze beter tegen een stootje kunnen, minder afwachtend en leidingzoekend in het leven staan en zelf vorm kunnen geven aan hun toekomst.

Dit artikel verscheen eerder in de Volkskrant van 2 februari 2012 en op volkskrant.nl. Zie ook De nuance bij mijn artikel voor een toelichting.

Aanbevolen literatuur:

Boeken

Spangenberg, Frits. & Martijn Lampert (2011), De grenzeloze generatie en de onstuitbare opmars van de B.V. IK. Amsterdam: Nieuw Amsterdam.

Young, Jeffrey E., Janet S. Klosko & Marjorie E. Weishaar (2003), Schema Therapy, A Practitioner’s Guide. New York: The Guilford Press.
- The Entitlement/Grandiosity Schema, pp. 237-240.
- The Insufficient Self-Control/Self-Discipline Schema pp. 240-243.
- The Approval-Seeking/Recognition-Seeking Schema pp. 251-255.
- The Unrelenting Standards/Hypercriticalness Schema pp. 264-267.

Tijdschriften

Auteur Onbekend (2008), “Ik ben geweldig, en toch faal ik”, in: Klasse, Nr. 184, pp. 42-43.

Internet

Nourhussen, Seada (2008), “Ik ben een heel speciaal en bijzonder kind”, 16 februari (http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/nieuws/archief/article/detail/1644656/2008/02/16/rsquo-Ik-ben-een-heel-speciaal-en-bijzonder-kind-rsquo.dhtml)

Warner. Judith (2010), “The Why-Worry Generation”, 28 mei (http://www.nytimes.com/2010/05/30/magazine/30fob-wwln-t.html)

Duits, Linda (2012), “Generatie IK en de revolutie horen niet bij elkaar”, 27 januari (http://www.volkskrant.nl/vk/nl/7544/DeJaap/article/detail/3140735/2012/01/27/Generatie-IK-en-de-revolutie-horen-niet-bij-elkaar.dhtml)

Leeuwen, René van (2012), “Jongeren zijn generatie-dictator-babyboom helemaal zat”, 31 januari (http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3147566/2012/01/31/Jongeren-zijn-generatie-dictator-babyboom-helemaal-zat.dhtml)

Dijk, Marcel van (2012), “De Nederlandse samenleving is geïnfantiliseerd”, 1 februari (http://www.trouw.nl/tr/nl/4492/Nederland/article/detail/3150068/2012/02/01/De-Nederlandse-samenleving-is-geinfantiliseerd.dhtml)

Raeven, Regina (2012), “De kinderen van generatie babyboom zijn pas verwend, zelfingenomen en arrogant”, 3 februari (http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3154460/2012/02/03/De-kinderen-van-generatie-babyboom-zijn-pas-verwend-zelfingenomen-en-arrogant.dhtml)

Frissen, Renée (2012), “Wij jongeren vervallen in narcistische navelstaarderij”, 3 februari (http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3155060/2012/02/03/Wij-jongeren-vervallen-in-narcistische-navelstaarderij.dhtml)

, , , , ,

Comments are currently closed.