Pieter oreert…

voor de sozial freischwebende Intelligenz

Het gelijk van Jozef en Keynes

In de Tenach, Oude testament en de Koran staat het verhaal van ene Jozef. Jozef werd door zijn broers verkocht en belandde uiteindelijk in Egypte, waar zijn talent voor het verklaren van dromen onderkend werd. De farao, die geplaagd wordt door dromen, haalt Jozef erbij, die uitlegt dat de dromen betekenen dat Egypte zeven jaren van overvloed zal kennen, die gevolgd zullen worden door zeven jaren van schaarste. Jozef stelt de farao voor om ervoor te zorgen dat gedurende de zeven vette jaren graanoverschotten worden opgeslagen en dat er zuinig mee omgesprongen wordt, zodat deze voorraden tijdens de schaarste aangesproken kunnen worden. Aldus geschiedde, en na zeven vette jaren breken er slechte tijden aan. Niet alleen voor Egypte, maar ook voor de omringende landen, die zich niet voorbereid hebben, en waar dus hongersnood uitbreekt. Maar Egypte sleept zich met haar graanvoorraden relatief goed door de ‘crisis’. Het is een wijze les, waar we ruim 2500 jaar na dato nog steeds niets van geleerd hebben.

In de 20e eeuw was er een man, genaamd John Maynard Keynes. Deze man was een genie die we rustig kunnen vergelijken met andere paradigma-veranderende grootheden als Karl Marx, Albert Einstein en Nikola Tesla. Keynes had een theorie ontwikkeld die stelt dat een overheid in economisch krappe tijden de economie met o.a. investeringen moet stimuleren. De gangbare gedachte was toen, en is voor veel mensen vandaag nog steeds, dat je bij een economische crisis juist moet bezuinigen om je huishoudboekje op orde te houden. Dus Keynes’ theorie was destijds niets minder dan revolutionair. Of controversieel, afhankelijk vanuit welk perspectief je het wil bekijken.

Tot op de dag van vandaag heeft de theorie van Keynes een belangrijke invloed op het denken en doen van veel economen, politici en bestuurders van bijvoorbeeld centrale banken. Sterker nog, hij staat juist vanwege de crisis in hernieuwde belangstelling. Er is echter één aspect van zijn theorie waar je veel economen vrijwel nooit over hoort, of in ieder geval niet op het moment dat ze het erover zouden moeten hebben: Keynes heeft niet alleen uitgelegd dat de overheid in barre tijden moet investeren, maar óók dat de overheid in overvloedige tijden terughoudend moet zijn met het doen van uitgaven en het stimuleren van de economie. Nu raadt u het al: dat is niet wat met name politici doen. Veel politici geven geld uit in slechte tijden, en nóg meer geld in goede tijden. Sommige presidenten van centrale banken, zoals Ben Bernanke, hebben daar ook een handje van.

Leest u eens het volgende opiniestuk van Piet Keizer, Europese politici hebben de crisis alleen verergerd. Keizer, universitair hoofddocent economie, stelt dat landen als Nederland niet moeten bezuinigen, maar juist moeten investeren om de economie weer vlot te trekken. Omdat bezuinigingen de crisis eerder lijken te verergeren dan te verhelpen, lijkt investeren geen gek idee te zijn. Er zijn er dan ook velen die vanuit de Keynesiaanse gedachte menen dat je bij deze crisis juist moet investeren. Zij zijn dus tegen verdere bezuinigingen. Ook ik zou het daarmee eens geweest zijn, ware het niet dat ik van mening ben dat je Keynes niet selectief kunt toepassen. En Keynes selectief toepassen, dat is wat de voorstellen van Keizer en andere mensen mijns inziens feitelijk inhouden.

Overheden in de westerse wereld hebben de afgelopen 20 jaar niet alleen royaal geld geleend en vervolgens uitgegeven, ze hebben het ook toegestaan dat er veel extra geld in omloop werd gebracht om de economie nog verder aan te jagen. Ze zijn daarmee precies tegen het advies van zowel de Bijbel als de theorie van Keynes ingegaan. Juist omdát men zich in goede tijden niet heeft beheerst, zal een Keynesiaanse aanpak nu niet meer werken. Als de overheid nu zou investeren in de economie, zoals Keizer voorstelt, dan betekent dat eigenlijk niets anders dan dat de Pizza Crossa economie van de afgelopen 20 jaar nog even een extra lijn cocaïne krijgt aangereikt. De energiestoot die deze lijn cocaïne opwekt zal het misschien tijdelijk doen lijken alsof de economie weer herstelt, maar het is in feite het in stand houden van een verslaving, uitstel van executie en het vooruitschuiven van maatregelen die echt genezen. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden.

Linksom of rechtsom, Nederland en de rest van de westerse wereld zullen de rekening moeten betalen voor een op hol geslagen economisch beleid. Ik ben het daarom eens met minister De Jager, die stelt dat het voorbarig is om te concluderen dat er niet verder bezuinigd moet worden. De economische krimp de we nu meemaken, is namelijk alleen maar slecht vanwege het dogmatische geloof dat alleen economische groei goed kan zijn. Als je dit a priori waardeoordeel over economische groei laat varen, ontstaat er ruimte om krimp op te vatten als iets positiefs, als een gezonde correctie op een ongezonde situatie.


Aanbevolen:

Internet

VPRO Tegenlicht (2012), “Eigen Schuld”
(http://tegenlicht.vpro.nl/afleveringen/2011-2012/Schuld.html), 27 februari.

Wikipedia, “Monetarism” (http://en.wikipedia.org/wiki/Monetarism)


 

,

Comments are currently closed.