Pieter oreert…

voor de sozial freischwebende Intelligenz

Flexibel ontslagrecht is doodsteek voor Nederlandse economie

Er is in delen van de westerse wereld al enige jaren een trend gaande: de arbeid flexibiliseert. Steeds minder mensen werken met een contract voor onbepaalde tijd, steeds meer mensen gaan werken als tijdelijke kracht of ZZP’er. Het ontslagrecht wordt versoepeld zodat mensen sneller ontslagen kunnen worden. Voor veel politici, vooral die aan de rechterkant van het politieke spectrum (VVD, CDA) of bij partijen die vooral opkomen voor belangen waar met name hoger opgeleiden zich in kunnen vinden (D66, GroenLinks), is het argument voor arbeidsflexibiliteit dat er op die manier beter ingespeeld kan worden op economische ontwikkelingen. Dat zou dan weer leiden tot meer werkgelegenheid. Ook de bestuurders van de E.U. eisen van de deelnemende landen hervormingen van de arbeidsmarkt om dezelfde redenen. Echter, deze logica klopt niet.

Arbeidsflexibiliteit vs. arbeidsspecialisatie

Er is een grote hoeveelheid onderzoek die laat zien dat meer arbeidsflexibiliteit juist leidt tot meer werkloosheid en lagere welvaart. De belangrijkste reden is dat meer arbeidsflexibiliteit juist minder arbeidsspecialisatie tot gevolg heeft. Voor werkgevers is het namelijk gemakkelijker en vaak goedkoper om iemand te ontslaan en te vervangen in plaats van bijscholing te geven. Ook voor werknemers is het niet verstandig om zich op eigen kosten te specialiseren, want soepel ontslagen kunnen worden betekent dat je in een nieuwe baan je specialisaties mogelijk niet te gelde kunt maken. Sterker nog, het kan het vinden van een nieuwe baan belemmeren. Generalisten daarentegen kunnen wel makkelijker van baan switchen. Je hebt meer kans als je meer in de breedte kunt bieden, dan in de diepte. Het is ook wat we thans zien in het Nederlandse bedrijfsleven: grote aantallen managers en zelfstandige consultants die van alle markten thuis zijn, behalve in het maken van tastbare dingen die je kunt verkopen; er wordt in Nederland steeds meer gebakken lucht verkocht. Kijk naar het verschil met Duitsland.

Historisch perspectief

Na de Tweede Wereldoorlog, tijdens de wederopbouw, hadden werkgevers schreeuwend behoefte aan goed geschoold personeel. De vakbonden toonden zich in die tijd bereid daaraan mee te werken, op voorwaarde dat er een goed systeem van ontslagbescherming kwam. Werkgevers en werknemers vonden elkaar, en ook de overheid deed een duit in het zakje, door het onderwijs zo in te richten dat een grote mate van specialisatie ook daadwerkelijk mogelijk was. Dat heeft de Nederlandse samenleving geen windeieren gelegd.

De trend is nu precies omgekeerd: de werkgevers willen af van de ontslagbescherming. Tegelijkertijd roepen ze dat Nederland moet inzetten op een kenniseconomie. Dat is een tegenstelling die niet kan worden waargemaakt. Per definitie leidt minder ontslagbescherming juist tot een lager algemeen kennisniveau. Op zich hoeft dat geen probleem te zijn. Als we willen concurreren met een lagelonenland als China en onze beroepsbevolking en middenklasse willen reduceren tot een poule van laagbetaalde loonslaven die DVD-spelers en spijkerbroeken produceren, moeten we dat vooral doen. Of we er economisch ook werkelijk wijzer van worden om de handschoen tegen een land als China op te pakken, ik betwijfel het ten zeerste.

Toekomstperspectief

Als Nederland doorgaat op de ingeslagen weg, dan worden we, tegen alle verwachtingen in, een tweederangs economie. We kunnen ons huidig consumptiepatroon dan alleen nog in stand houden door te doen wat de Amerikanen, met hun flexibele arbeidsmarkt, doen: door je in de schulden te steken met behulp van 5 verschillende credit cards.


Aanbevolen:

Boeken

Werfhorst, Herman G. van de (2007), “Onderwijsinstituties in Nederland: gelijkheid, efficiëntie, allocatie en burgerschap”. In: Duyvendak, Jan Willem & Miriam Otto (red.), Sociale kaart van Nederland: over maatschappelijke instituties. Amsterdam, Boom Onderwijs, pp. 133-151.

Internet

Julen, Jeannine (2017). ‘Te veel flexwerk maakt Nederland tot lagelonenland’, 17 mei (https://www.trouw.nl/home/-te-veel-flexwerk-maakt-nederland-tot-lagelonenland-~a8ca09ac/)

Diverse auteurs (2012), “Plannen voor herziening ontslagrecht en WW slecht voor economie” (Open brief van Nederlandse rechtswetenschappers aan de Tweede Kamer), 15 juni (http://www.socialevraagstukken.nl/site/2012/06/15/plannen-voor-herziening-ontslagrecht-en-ww-slecht-voor-economie/)

Sjouwerman, Petra (2012), “Deens arbeidsmarktmodel is uit de tijd”, 22 juni (http://www.trouw.nl/tr/nl/4504/Economie/article/detail/3275001/2012/06/22/Deens-arbeidsmarktmodel-is-uit-de-tijd.dhtml).

Comments are currently closed.