Pieter oreert…

voor de sozial freischwebende Intelligenz

Is Facebook medeverantwoordelijk voor Haren?

Na de onrust in Haren tijdens het uit de hand gelopen ‘Facebook-feest’, is nu in de media de discussie losgebarsten omtrent de vraag of Facebook medeverantwoordelijk, of misschien zelfs wel aansprakelijk is, voor wat er gebeurd is. Vanuit verschillende perspectieven kan daar iets over gezegd worden. Het juridisch perspectief: ik verwacht niet dat Facebook op basis van de wet aansprakelijk gesteld kan worden.

Er is ook het morele perspectief: volgens sommigen zijn relschoppers zelf verantwoordelijk voor hun daden, en dat is natuurlijk ook zo. Anderen stellen daartegenover dat Facebook de privacy zo slecht geregeld heeft, dat het risico op gebeurtenissen zoals die in Haren vergroot wordt. Over dit laatste aspect wil ik het hebben.

Zelf heb ik jarenlang in de IT gewerkt, onder andere als ontwikkelaar van software en websites. In mijn vak ben ik altijd een vreemde eend in de bijt geweest: niet alleen hield ik er onorthodoxe programmeermethoden op na, in mijn IT-woordenboek bestond er niet zoiets als ‘gebruikersfout’. Klantgerichtheid heeft me veel tevreden opdrachtgevers opgeleverd, maar helaas ook veel frustrerende, verhitte discussies met andere, meer technocratisch ingestelde IT-ers. Zij vinden vaak dat de gebruiker zich moet verdiepen in de werking van software of websites, en als zij dat niet doen, dan zijn de gevolgen voor rekening van de gebruiker zelf. ‘Gebruikersfout’ is een veelgebruikt woord waarmee IT-ers hun handen in onschuld wassen.

Mijn eigen ontwerpbeginsel is echter altijd geweest: er bestaat niet zoiets als een gebruikersfout. Goede software is zo ontworpen dat het anticipeert op ‘verkeerde’ bediening door de gebruiker, en sluit verkeerde bediening zoveel mogelijk uit. Als een bepaalde actie kwalijke gevolgen kan hebben, moet je software zo programmeren dat die actie niet uitgevoerd kan worden, de kwalijke gevolgen geëlimineerd worden, of op zijn minst de gebruiker dusdaning sturen dat hij of zij zich bewust wordt van die gevolgen en een keuze kan maken.

Ik presenteer een voorbeeld uit duizenden: ooit had ik als helpdeskmedewerker van een internetprovider een klant aan de telefoon, die via de instellingen-website zijn vaste telefoon doorgeschakeld had naar zijn mobieltje. Hij had zich niet gerealiseerd dat aan het doorschakelen kosten verbonden waren, dus hij was onaangenaam verrast toen de maandnota kwam. Op basis van deze input nam ik contact op met de ontwikkelafdeling met de suggestie om naast het aankruisvakje voor doorschakelen een tekst in het rood te zetten, iets in de trant van: “Let op: aan doorschakelen zijn aanvullende gesprekskosten verbonden!” De reactie van de afdeling was dat een dergelijke waarschuwing niet nodig was, want dat er aan doorschakelen kosten zijn verbonden, stond al in de voorwaarden van het product. Als iemand met zo’n reactie terugkomt, dan knapt er meestal iets in mijn hoofd. Ik neem aan dat ik u, de lezer, niet hoef uit te leggen waarom.

De hierboven beschreven bureaucratische en formalistische manier van denken is typisch voor veel IT-ers: denken vanuit de software, vanuit regels en vanuit procedures, en zelden vanuit de klant of de gebruiker van software en websites, en dat die in de dagelijkse praktijk wel eens heel anders met software en informatietechnologie omgaan dan bedoeld was. En dan heb ik het nog niet eens gehad over de commerciële motieven die organisaties als Facebook mogelijk hebben om de privacy van de gebruikers niet te verbeteren.

Juridisch gezien is Facebook waarschijnlijk niet aansprakelijk, maar in morele zin ben ik van mening dat als ik met iemand een relatie aanga, wat voor relatie dan ook, ik binnen de grenzen van het redelijke mijn broeders hoeder ben. Van een autofabrikant verwacht ik dat deze mij een veilige auto verkoopt, idemdito verwacht ik van een sociale netwerksite dat de techniek van de site mij in redelijke mate tegen incorrect gebruik beschermt, gebruik met mogelijk ernstige negatieve gevolgen voor mij of andere mensen.

Elke ontwikkelaar weet dat je niet elk potentieel probleem kunt voorzien, maar dat Facebook na meerdere incidenten nog steeds weigert de benodigde functionaliteit op een gebruikersgerichte wijze in te bouwen (iets waar een goede programmeur zijn of haar hand niet voor omdraait), bewijst dat Facebook een broertje dood heeft aan morele principes, en lak aan de belangen van de gemiddelde gebruiker.

Comments are currently closed.