Pieter oreert…

voor de sozial freischwebende Intelligenz

Generatie Ik Revisited

Geheel toevallig ontdekte ik een artikel over Generatie Ik op Internet waarin ik werd geciteerd. Overigens werden mij daarin bepaalde woorden in de mond gelegd, maar dat terzijde, want geciteerd worden is natuurlijk al een hele eer. In het artikel vielen me wel een aantal zaken op, en op twee daarvan wil ik graag nader ingaan.

Ten eerste wil ik kwijt dat het genoemde artikel de titel “Generatie Ik” draagt, maar het over Generation Y heeft, en dat is niet helemaal de generatie waar ik het over had. Ik had het over de Grenzeloze generatie, die in Nederland ook bekend staat als Generatie Ik. De schrijfster van het artikel baseert zich op de populaire Amerikaanse generatie-indeling en gooit Generatie Ik, Generation Y en Generation Me op één hoop, daar waar ik de indeling van Hans Becker hanteer, de indeling die door Spangenberg en Lampert is aangevuld met de Grenzeloze generatie. Dat is de generatie die maar voor een beperkt deel overeenkomt met Generation Y. In Nederland zit namelijk tussen de Verloren Generatie (die een grote ovelap heeft met Generation X) en de Grenzeloze Generatie (Generatie Ik) ook nog de Pragmatische Generatie, die veel overeenkomsten heeft met de vroege representanten van Generation Y. De Amerikaanse indeling is minder fijn en laat een nuance weg die voor Nederland historisch wel degelijk belangrijk is, anders halen we zaken door elkaar en weten we niet waar we het over hebben.

Het tweede punt waar ik op wil ingaan, is het gevolg van opvoeding (en meer in het algemeen socialisatie) voor zowel de Pragmatische als de Grenzeloze generatie. Ik begin met een heel generaliserende stelling: De Pragmatische generatie heeft, veel minder dan de Grenzeloze generatie, een opvoeding en socialisatie ondergaan die, zoals veel mensen dat noemen, de vorming van min of meer narcistische persoonlijkheden tot gevolg heeft gehad. Dat wordt dan weer uitgelegd als één van de de minder gunstige kanten van Generatie Ik. Daartegenover staan, zo beweren sommigen, ook positieve aspecten. Het artikel zegt dat Generatie Y “buitengewoon flexibel, ambitieus, vindingrijk en zelfstandig” is. Komen we weer terug op het eerste punt, namelijk dat we de generaties goed moeten onderscheiden: de genoemde kwaliteiten gelden namelijk voor de Pragmatische generatie, en níet voor de Grenzeloze generatie, althans niet op de hier geïmpliceerde manier.

Waar de Pragmatische generatie op een relatief nuchtere manier omgaat met deze kwaliteiten, zullen deze in de Grenzeloze generatie meer problematische vormen aannemen. De onderzoekers die de kwaliteiten aan Generatie Ik toeschrijven, hebben namelijk alleen onderzocht wat zich aan de buitenkant manifesteert, en dan alleen nog op dit moment. Niet is onderzocht wat daarvan de psychologische drijfveren zijn, en hoe een en ander, op een sociologisch niveau, kan uitpakken in de toekomst.

Voor de Grenzeloze generatie zal, meer dan de generaties voor hen, gelden dat hun gedrag voornamelijk gemotiveerd is door een behoefte aan goedkeuring en erkenning. Meer dan de generaties voor hen zal Generatie Ik heel flexibel zijn in hun werk, op onregelmatige tijden aan het werk zijn, privé en werk met elkaar verweven, en als het economisch tij meezit creatieve beroepen uitoefenen die uitdrukking geven aan hun ‘authenticiteit’ en ‘individualiteit’, maar op voorwaarde dat dat leidt tot goedkeuring en erkenning. Blijven dergelijke gratificaties uit, dan zal er voor hen geen reden zijn om in beweging te komen (dit laatste is een belangrijk aspect, omdat bij ‘gezonde’ individuen dergelijke passiviteit uitblijft). De Amerikaanse psycholoog Jeffrey E. Young heeft de ‘maladaptive’ variant van dit fenomeen geformuleerd als:

“Excessive emphasis on gaining approval, recognition, or attention from other people, or fitting in, at the expense of developing a secure and true sense of self.  One’s sense of esteem is dependent primarily on the reactions of others rather than on one’s own natural inclinations.  Sometimes includes an overemphasis on status, appearance, social acceptance, money, or achievement –  as means of gaining approval, admiration, or attention (not primarily for power or control). Frequently results in major life decisions that are inauthentic or unsatisfying;  or in hypersensitivity to rejection.”

Young heeft hier één van de belangrijkste onderliggende motivaties geformuleerd die verklaren waarom Generatie Ik creatief, ambitieus en vooral -in termen van work/life balance- zeer flexibel zal zijn. Vanuit dit perspectief beschouwd zijn dit geen kwaliteiten, maar existentiële valkuilen: de vermeende positieve eigenschappen zijn ingegeven door de behoefte aan narcistische gratificatie en staan dus niet tegenóver de -al dan niet pathologische- narcistische persoonlijkheidseigenschappen, ze maken juist integraal onderdeel uit van het narcistisch complex!

Generatie Ik is nu in de kracht van haar leven en voor dit moment en de naaste toekomst hoeven we echt niet te vrezen. Maar voor ieder mens komt vroeg of laat de dag dat de Human Condition onder ogen gezien moet worden. De dag dat je beseft dat je er op een fundamenteel niveau alleen voor staat, met hooguit God als enige op wie je echt terug kunt vallen, als je al in zoiets gelooft. Dat je beseft dat jouw ‘authenticiteit’ en ‘individualiteit’ niet uit jezelf komen, maar vooral het resultaat zijn van sociale dynamiek; dat goedkeuring en erkenning gevangenissen zijn, en dat niemand je komt redden, ook je ouders niet, zelfs al zouden ze willen. Je zult het alsnog zelf moeten doen. Veel individuen van Generatie Ik, die nooit echt geïndividueerd zijn maar wel de lat relatief hoog leggen, zullen tijdens hun midlife-crisis een stuk harder onderuit gaan dan mensen uit de generaties voor hen. En dat uitgerekend op een moment dat er nog minder vangnetten zijn om hen op te vangen als het mis gaat.

Mocht u het met mij oneens zijn, dan ben ik over 35 jaar bereid met u daarover in discussie te gaan. We kunnen dan aan de hand van de historische feiten degelijke conclusies trekken. Mijn voorspelling: zonder trendbreuken zal de Grenzeloze generatie met een beetje geluk middels therapie de confrontatie met zichzelf zijn aangegaan, maar meer waarschijnlijk is het chronische gebruik van impulsremmers, stemmingsstabilisatoren en antidepressiva. En voor hen die in totale ontkenning zijn, natuurlijk de welbekende substances die de illusie opwekken dat het leven een feest is.

Update 24 mei 2015: was ik eerder nog in de veronderstelling dat over 35 jaar mijn gelijk wel bewezen zou zijn, blijkt nu dat we niet eens zo lang hoeven te wachten:

Opmerkingen over opvoeding worden te snel als persoonlijke aanval gezien

Comments are currently closed.