Pieter oreert…

voor de sozial freischwebende Intelligenz

Festivalherrie

Sinds een paar jaar stoor ik me enorm aan de onmiskenbaar toegenomen geluidsoverlast veroorzaakt door muziekfestivals. Het belangrijkste probleem hierbij vormen de diepe dreunende bassen die tot kilometers in de omtrek te horen zijn, en door hun psycho-akoestische aard moeilijke te negeren en buiten te sluiten zijn dan andersoortige geluiden. Daarmee bedoel ik dat je ze niet alleen niet mentaal kunt buitensluiten, wat bijvoorbeeld met vliegtuiglawaai gemakkelijker is, maar ook dat je ze niet kunt buitensluiten door bijvoorbeeld deuren en ramen te sluiten, want die basdreunen doen gewoon je huis letterlijk trillen. Zelf de beste oordopjes helpen niet. Sterker nog, ze maken de beleving vaak erger, omdat ze hoge tonen beter dempen dan lage tonen, waardoor je per saldo je nog meer bewust wordt van de lage tonen!

Het hele afgelopen weekend mochten we meegenieten van Mysteryland op het Floriadeterrein bij Hoofddorp. Ik heb het uitgezocht, dat is hier hemelsbreed 10 kilometer vandaan! Sorry dat ik het zeg, maar ik vind het ronduit gestoord dat een festival 10 kilometer verderop het voor elkaar krijgt om mijn huis in resonantie te brengen!

Als ik me hierover beklaag krijg ik van sommige mensen, veelal festivalgangers zelf, te horen dat ik een ouwe zeurpiet ben, die zelf blijkbaar nooit jong is geweest. Omdat ik mijn argumenten niet in een tweet van 140 karakters kwijt kan, schrijf ik dit blog.

1. Je bent zelf zeker nooit jong geweest

Concertkaartjes

Het bewijs: papa is ook jong geweest!

Even afgezien van het feit dat dit hier op de man gespeeld wordt in plaats van op de bal: jazeker wel, en ik heb ook flink gefeest. Maar er zijn wel degelijk verschillen met vandaag de dag. Ten eerste is het knip en klaar aangetoond dat allerlei muziekevenementen -indoor en outdoor- vandaag de dag meer herrie produceren dan, laten we zeggen, in de jaren 80. Toen hoefden we namelijk geen oordopjes in om oorsuizen te voorkomen, dat was pas nodig sinds medio jaren 90. Ten tweede was er toen een andere jongerencultuur: wij gingen voornamelijk naar discotheken en concerten, festivals waren zo zeldzaam, dat je er in mijn jonge jaren voor naar Limburg of België moest. Maar ook toen stond de muziek niet zo hard als nu. Ik heb zelfs een Dynamo Open Air (voor de onwetenden: heavy metal) meegemaakt waar ik achteraan het veld de bands niet meer kon horen, omdat het te hard waaide om het geluid zo ver te dragen! Kortom, allerlei factoren waardoor omwonenden veel minder reden tot klagen hadden, want er wás gewoon minder overlast. Nu zit je, als je op een ongelukkige locatie woont, elk zuurverdiend vrije zomerweekend in je tuin of op je balkon mee te dreunen met diepe bassen. Niet altijd hard, maar wel storend of zenuwslopend. Voor hen is het woongenot naar de knoppen!

2. We blijven binnen de wettelijke normen
Een veel gebruikt excuus van veel festivals en vergunningverlenende gemeentes: de festivals blijven binnen de wettelijk toegestane geluidsnormen. Een lekker makkelijk excuus, omdat die normen stammen uit tijden dat er (1) niet zoveel festivals waren en (2) omdat die normen gebaseerd zijn op ‘geluid’ die qua frequentiespectrum destijds heel anders in elkaar zat dan tegenwoordig. Die normen zijn gewoon niet meer van deze tijd. Vrijwel niemand hoor ik klagen over het feit dat het geluid erg hard is, maar wel over die diepe, dreunende bassen, die doorlopen tot in het voor mensen onhoorbare, maar wel voelbare infrasone spectrum, dat vaak niet gemeten wordt door meetmicrofoons. Zelfs het feit dat het diepe bassen zijn is maar een deel van het probleem. Het gedreun, dat er een -soms vrij snelle- beat in zit, is wat mensen tot wanhoop drijft, omdat je het niet buiten kunt sluiten. Je hart kan er sneller van gaan kloppen en je raakt opgefokt. Als het een keer of twee per jaar zou gaan, dan viel er misschien nog mee te leven. Helaas zijn er mensen die deze dreunterreur bijna ieder zomerweekend moeten ondergaan. Terwijl het weekend voor veel mensen juist het moment is om even uit te rusten van de voorbije werkweek en op te laden voor de aankomende werkweek.

Maar er zijn niet alleen diepe bassen bijgekomen. In de muziekindustrie heeft zich sinds het begin van de jaren negentig een ontwikkeling voorgedaan die nu bekend staat onder de naam loudness war. Kort samengevat: door gebruik van compressietechnieken en equalizers wordt muziek zo bewerkt dat die in gemeten decibellen niet harder is, maar psycho-akoestisch wel als veel luider ervaren wordt. De door overheden gehanteerde geluidsnormen houden geen rekening met dit soort psycho-akoestische effecten.

3. Het is niet ons festival wat je hoort
Een ander excuus om de discussie in je voordeel te beslechten: onzekerheid zaaien door erop te wijzen dat de ervaren geluidsoverlast veroorzaakt is door een ander, gelijktijdig festival, veelal in combinatie met een verwijzing naar de zelf gehandhaafde decibel-normen. Zo ook weer bij Mysteryland op 27 en 28 augustus 2016. Maar in dit geval heb ik zelf geconstateerd dat de dreunen die ik hoorde van Mysteryland afkomstig waren.

4. De wind stond ongunstig

Op zaterdag 27 augustus stond er een oost-noord-oosten wind, terwijl je juist een precies tegengestelde, west-zuid-westen wind nodig hebt om geluid met behulp van de wind van de Floriade naar Amsterdam Nieuw-Sloten te transporteren. Zelfs met tegenwind wisten de basdreunen met gemak 10 kilometer te overbruggen. Kortom, windrichting zegt helemaal niets over de beleving van geluidsoverlast, en moet niet anders gezien worden als een excuus dat bij sommige klagers handig toegepast kan worden, een manier om zulke klagers ‘kalt te stellen’.

Hoe zou het verder moeten?
Gemeentes en festivals wassen hun handen in onschuld, maar toch is er een onmiskenbare trend: steeds vaker komen burgers succesvol in verzet tegen vergunningverlening. Zelfs een gemeente als Amsterdam voert nu een beleid dat erop gericht is de festivals te weren. Vooralsnog met het effect dat het probleem alleen maar verplaatst wordt. Het is slechts een kwestie van tijd voordat er definitief paal en perk wordt gesteld aan de geluidsoverlast van festivals. Veel festivals snijden zichzelf voor de lange termijn in de vingers door niet nu al in te spelen op de ontwikkelingen. Immers, als er geen probleem ervaren wordt, hoeft het ook niet opgelost te worden. Nu ervaart men wel problemen, en die zullen op termijn onherroepelijk opgelost gaan worden door het stellen van duidelijke grenzen, grenzen die misschien wel verder gaan dan wat festivals willen, verder gaan dan eigenlijk noodzakelijk is. Welke echt werkende maatregelen zouden festivals zelf kunnen treffen, in plaats van te denken “wie dan leeft die dan zorgt” en het probleem via beeldvorming proberen te managen?

Eén van de problemen van veel festivals is dat het geluid hard moet klinken over het gehele terrein, want dat is wat voor de festivalbezoeker bijdraagt aan de beleving. Dus gebruiken veel festivals enorme geluidswallen om effect te bereiken. De oplossing kan heel eenvoudig zijn: dim een klein beetje het volume, dim daarbij een klein beetje de bassen, pas wat filtering toe op infrasone frequenties en vooral, verspreid luidsprekers over het gehele terrein, zodat je geen absurde volumes hoeft te produceren om álle bezoekers in vervoering te brengen.

Een ander deel van het probleem is de vergunningverlening. Die ligt nu bij gemeentes die financieel baat hebben bij het verlenen van vergunning en het niet handhaven van de beperking van geluidsoverlast. De Gemeente Amsterdam verschuilde zich de afgelopen jaren achter het vage beleidsvoornemen ‘we moeten de geluidsoverlast zoveel mogelijk beperken’. Dat is hanteren van normloze normen, want niet SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden), waardoor je dus met alles wegkomt. Kortom: er moeten nieuwe geluids- en hindernormen komen die rekening houden met psycho-akoestische beleving  van geluidsoverlast (lees: diepe, dreunende bassen) en hoe vaak omwonenden aan overlast blootgesteld mogen worden. De huidige normen zijn heel erg technologie-gericht en op het voorkomen van gehoorschade. Vergunningverlening en handhaving moet naar provincies, zodat festivals niet langer kunnen gaan schoppen om uit te komen bij een gemeente die het meest een oogje toeknijpt, vooral ook omdat de hedendaagse geluidsoverlast gemeentegrens-overschrijdend is.

Met de juiste maatregelen moet het mogelijk zijn om de geluidsoverlast tot redelijke proporties terug te brengen, terwijl de festivalgangers nog steeds uit hun dak kunnen gaan.

Comments are currently closed.